Władza rodzicielska

Adwokat Kraków – władza rodzicielska

W czerwcu 2009 r. miała miejsce jedna z najważniejszych nowelizacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Od tego momentu sąd ma wyroku rozwodowym dwie możliwości uregulowania władzy rodzicielskiej, a mianowicie:

  • powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka lub;
  • powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej obydwojgu rodzicom, ale tylko wtedy jeżeli złożą zgodny wniosek i przedstawią zgodne z dobrem dziecka porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej.

Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami żeby obydwoje rodzice mogli w pełni wykonywać władzę rodzicielską, muszą spełnić następujące warunki:

  • złożyć zgodny wniosek o takie rozstrzygnięcie;
  • przedstawić porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem (tzw. plan wychowawczy);
  • plan wychowawczy musi być zgodny z dobrem dziecka;

W oparciu o całokształt okoliczności sprawy sąd dojdzie do przekonania, że rodzice będą współdziałać w przyszłości w sprawach dziecka.

Forma porozumienia

Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie określają w jakiej formie można zawrzeć porozumienie w sprawie wykonywania władzy rodzicielskiej, zatem można je zawrzeć w formie dowolnej.

Najbardziej pożądana jest oczywiście forma pisemnego porozumienia podpisanego przez obydwoje rodziców, nic jednak nie stoi na przeszkodzie żeby zostało złożone na rozprawie w formie ustnej i zaprotokołowane przez sąd. Może również zostać zawarte w toku mediacji, wówczas najczęściej będzie złożone na specjalnym formularzu dostarczonym przez mediatora.

Treść porozumienia

O ile forma porozumienia nie ma większego znaczenia, o tyle duże znaczenie ma to co zostanie w nim zawarte. Obligatoryjnie muszą się w nim znaleźć postanowienia dotyczące:

  • Miejsca pobytu dziecka.
  • Sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej (np. jakie decyzje może podejmować każde z rodziców samodzielnie, a jakie będą wymagać ich zgodnego współdziałania) kontaktów rodzica z dzieckiem.Dodatkowo (chociaż nie jest to konieczne) w porozumieniu można zamieścić także inne postanowienia, dotyczące np. alimentacji, czy kontaktów dziecka z dziadkami.

Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy przewiduje trzy rodzaje przyczyn pozbawienia władzy rodzicielskiej:

  • niemożność wykonywania władzy rodzicielskiej z powodu trwałej przeszkody;
  • nadużywanie władzy rodzicielskiej;
  • rażące zaniedbywanie przez rodzica obowiązków względem dziecka.

Trwała przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej oznacza tego rodzaju przeszkodę, która uniemożliwia sprawowanie władzy rodzicielskiej przez długi okres czasu lub przez okres, którego nie da się ustalić. Nie ma znaczenia, czy przeszkoda ta wynikła z winy rodzica, czy niezależnie od niego.

Jeżeli przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej jest jedynie przemijająca, sąd może orzec zawieszenie władzy rodzicielskiej.

Zawieszenie władzy rodzicielskiej zostanie uchylone gdy jego przyczyna ustanie.

Nadużywanie władzy rodzicielskiej oznacza nie tylko tak oczywiste zachowania jak znęcanie się fizycznie lub psychicznie nad dzieckiem czy molestowanie dziecka seksualnie, ale także wychowywanie dziecka w atmosferze wrogości i pogardy do drugiego rodzica. W jednym z wyroków Sąd Najwyższy uznał, że uprowadzenie kilkuletniego dziecka za granicę, wiążące się z pozbawieniem go naturalnego środowiska rodzinnego i możliwości wychowywania się z rodzeństwem stanowi nadużycie władzy rodzicielskiej uzasadniające pozbawienie tej władzy.

Warto pamiętać, że władza rodzicielska nie jest odbierana raz na zawsze. Jeżeli ustały przyczyny, dla których sąd odebrał władzę rodzicielską, może ona zostać przez sąd przywrócona.