Podział majątku

Adwokat Kraków – podział majątku dorobkowego w wyroku rozwodowym

Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku rozwodowym podzielić majątek wspólny, ale tylko wówczas, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

Podział majątku w wyroku rozwodowym może wydawać się atrakcyjny, bowiem pozwala upiec dwie pieczenie na jednym ogniu, w praktyce jednak jest relatywnie rzadko spotykany. Przeprowadzenia podziału majątku w procesie rozwodowym jest bowiem uzależnione od tego, czy w ocenie sądu nie spowoduje to zwłoki w postępowaniu, co w praktyce oznacza, że małżonkowie powinni być zgodni co do sposobu podziału.

Spór co do podziału majątku skutkujący zwłoką w postępowaniu, będzie skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Dlatego jeżeli małżonkowie pozostają w sporze co do sposobu podziału rozwiązaniem jest ustanowić rozdzielność majątkową i podzielić majątek przed rozwodem, bądź poczekać na orzeczenie rozwodu i podzielić majątek później.

Zasadnicze różnice między podziałem majątku podczas procesu o rozwód, a klasycznym podziałem majątku w postępowaniu nieprocesowym są następujące:

  • Podział w procesie jest dopuszczalny tylko wtedy, kiedy nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu o rozwód.
  • Przy podziale mającym miejsce w procesie rozwodowym, sąd nie będzie ustalał nierównych udziałów w majątku wspólnym.
  • Jeżeli sąd oddali pozew o rozwód automatycznie upadnie dokonany w procesie o rozwód podział majątku.
  • Podział nie może dotyczyć zniesienia współwłasności między małżonkami, a osobami trzecimi.

Co stanowi majątek wspólny?

Wspólnota majątkowa trwa od momentu zawarcia małżeństwa, ustaje natomiast na skutek:

  • zawarcia w formie aktu notarialnego umowy o rozdzielności majątkowej;
  • orzeczenia sądu ustanawiającego rozdzielność, na wniosek jednego z małżonków;
  • rozwodu;
  • separacji;
  • ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków;
  • ogłoszenia upadłości jednego z małżonków.

Zgodnie z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w skład majątku wspólnego wchodzą:

  • Przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólnoty majątkowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich.

    Uwaga! Istnieje domniemanie tego, że przedmiot majątkowy nabyty w trakcie trwania wspólności majątkowej będzie wchodził w skład majątku wspólnego małżonków. Zatem jeżeli małżonek twierdzi, że przedmiot nabyty przez niego w trakcie trwania wspólności ustawowej należy do jego majątku osobistego, to powinien to udowodnić.

  • Pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków.

    Wynagrodzenie oznacza każdy rodzaj poborów, bez względu na to czy praca świadczona jest na podstawie umowy o pracę, zlecenia, czy o dzieło. Wspólność obejmuje wszelkie świadczenia jakie otrzymuje pracownik, zatem nie tylko samą pensję, ale także różnego rodzaju premie, wynagrodzenie za okres urlopu wypoczynkowego, zasiłek wychowawczy, odprawy rentowe, emerytalne itp.. Tak samo jak wynagrodzenie w skład majątku wspólnego wchodzą emerytura, renta inwalidzka oraz różnego rodzaju świadczenia socjalne i stypendia.

    Uwaga! Wspólność dotyczy tylko „pobranego” wynagrodzenie za pracę. Wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę wchodzą do majątku osobistego małżonka będącego pracownikiem.

    Do majątku wspólnego wchodzą także dochody z innego rodzaju działalności zarobkowej, w szczególności prowadzonej działalności gospodarczej i prowadzonego gospodarstwa rolnego.

  • Dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków. Takimi dochodami będzie np. dochód z tytułu wynajęcia mieszkania i to bez względu na to, czy mieszkanie to będzie stanowiło majątek wspólny małżonków, czy majątek odrębny jednego z nich (przykładowo mieszkanie kupione przed zawarciem małżeństwa, albo odziedziczone).
  • Środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.
  • Kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.). Pozostałe składniki majątku wspólnego.

Przedstawione wyżej wyliczenie ma charakter przykładowy, ustawodawca bowiem nie stworzył zamkniętego katalogu składników majątku wspólnego, ustanawiając swoiste domniemanie, że to co zostało nabyte w trakcie trwania wspólności majątkowej należy do majątku wspólnego małżonków.

Co stanowi majątek osobisty?

Jeżeli zatem mamy wątpliwości czy dany przedmiot majątkowy wchodzi w skład majątku, czy osobistego warto zajrzeć do art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, gdzie enumeratywnie zostały wymienione wszystkie składniki majątków osobistych małżonków (patrz – „majątek osobisty małżonka”).

  • Przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej.

    Należy pamiętać, że wspólność ustawowa nawiązuje się automatycznie wraz z momentem zawarcia małżeństwa, chyba że małżonkowie zawarli tzw. majątkową umowę małżeńską wyłączającą wspólność (potocznie intercyzę).

  • Przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.

    Przedmioty te wchodzą w skład majątku osobistego niejako automatycznie, chyba że darczyńca wyraźnie zaznaczy, że mają wejść w skład majątku wspólnego małżonków.

    Uwaga! Od powyższej zasady istnieje jeden istotny wyjątek, a mianowicie zgodnie z Art. 34 Kodeksu Rodzinnego i opiekuńczego „Przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków są objęte wspólnością ustawową także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił”.

    Zatem jeżeli chodzi o przedmioty zwykłego urządzenia domowego sytuacja jest niejako odwrócona – automatycznie wchodzą w skład majątku wspólnego, chyba że darczyńca wyraźnie zaznaczy, że mają stanowić majątek odrębny jednego z małżonków.

    Przedmioty zwykłego urządzenia domowego, to np. meble, dywany, albo sprzęt RTV i AGD.

  • Prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom.

    W praktyce chodzi najczęściej o przedmioty i prawa majątkowe stanowiące wkład do spółki cywilnej, której wspólnikiem jest jeden z małżonków.

  • Przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków.

    Kategoria ta budzi często wiele wątpliwości. Dla uproszczenia można przyjąć, że można do niej zaliczyć przykładowo takie przedmioty jak: pościel, bieliznę i ubranie codzienne, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu; narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej (z wyłączeniem jednak pojazdów mechanicznych), przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia i przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego użytku, które nie mają specjalnej wartości materialnej, a dla małżonka mają znaczną wartość użytkową.

  • Prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie.

    Prawami takimi jest przykładowo prawo do alimentacji albo służebności osobiste.

  • Przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość.

    Uwaga! Renta należna poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej stanowi ekwiwalent wynagrodzenia za pracę i jako taka wchodzi w skład majątku wspólnego (patrz: „majątek wspólny małżonków”).

  • Wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków.

    Uwaga! Mowa jest wyłącznie o „wierzytelnościach” – wynagrodzenie wypłacone wchodzi w skład majątku wspólnego.

  • Przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków.

    Uwaga! Nagrodami za osobiste osiągnięcia są nagrody za pracę twórczą, a więc np. nagrody naukowe, artystyczne, literackie, techniczne, nagrody uzyskane na konkursach. Nie są natomiast nagrodami w tym sensie świadczenia pieniężne w postaci specjalnego dodatkowego wynagrodzenia, takie jak tzw. trzynasta pensja, należności za sporządzenie bilansu, wynagrodzenie za dodatkową pracę i innego rodzaju premie, jakie może otrzymać pracownik.

  • Prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy.
  • Przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego.

    Uwaga! Sytuacja ta nie zachodzi jeżeli przedmiot stanowiący odrębną własność małżonka został sprzedany, uzyskane pieniądze wydane, a nowy przedmiot został następnie zakupiony za pieniądze pochodzące z bieżących dochodów małżonka.