Konkubinat

Adwokat Kraków – konkubinat

Na chwilę obecną brak jest w polskim systemie prawnym pełnego uregulowania instytucji konkubinatu, w konsekwencji trudno o spójną definicję tej instytucji. W orzecznictwie sądowym przyjęło się, że konkubinat oznacza trwały związek dwojga osób odmiennej płci, które nie zawarły związku małżeńskiego.

Sąd Najwyższy w jednym z orzeczeń określił konkubinat jako „wspólne pożycie analogiczne do małżeńskiego, tyle że pozbawione legalnego węzła. Oznacza to istnienie ogniska domowego charakteryzującego się duchową, fizyczną i ekonomiczną więzią, łączącą mężczyznę i kobietę”.

Uwaga! Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego pary homoseksualne, nawet jeżeli żyją wspólnie, nie są uznawane za związki konkubenckie – konkubinat to trwały, nieformalny związek osób odmiennej płci.

Jak już wskazałam wyżej instytucja konkubinatu pozostaje nieuregulowana prawnie. Staje się ona przedmiotem zainteresowania prawa dopiero w momencie gdy jedno z partnerów umiera, bądź dochodzi do konfliktu. Warto zatem wskazać jakie są rzeczywiste prawa i obowiązki konkubentów wynikające z pozostawania ze sobą w związku.

Kwestie majątkowe w konkubinacie

Zasadą jest, że konkubenci nie są wobec siebie zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych. Również majątek nabyty w trakcie trwania związku stanowi odrębną własność każdego z nich, chyba że stroną umowy kupna będą obydwoje partnerzy.

Jednym ze sposobów zabezpieczenia wzajemnych roszczeń majątkowych konkubentów jest zawarcie przez nich umowy, co pozwoli na ukształtowanie sytuacji majątkowej i ewentualnych rozliczeń majątkowych w przypadku rozpadu ich związku np. zawarcie umowy spółki cywilnej lub wprowadzenie współwłasności w częściach ułamkowych.

Dobrym rozwiązaniem jest w takich przypadkach zawarcie umowy spółki cywilnej – mało osób wie, że spółka taka może być zawarta nie tylko w celu prowadzenia działalności gospodarczej, ale w każdym celu prawnie dopuszczalnym.

Dziedziczenie

Konkubenci nie dziedziczą po sobie – nie należą do kręgu tzw. spadkobierców ustawowych. Rodzi to dramatyczne sytuacje gdy osoby żyły ze sobą długo, wspólnie dorobiły się majątku, a potem okazało się, że jedynymi uprawnionymi do spadkobrania są członkowie rodziny, z którą para nie utrzymywała żadnych stosunków. Dlatego jedynym sposobem zabezpieczenia osoby, z którą dzielimy życie na wypadek naszej śmierci jest sporządzenie testamentu.

Jednak nawet jeżeli zmarły konkubent nie sporządził testamentu, to jego spadkobiercy nie mogą zmusić Cię do natychmiastowego opuszczenia mieszkania – zgodnie z art. 923 kc nie tylko małżonek, ale także osoby bliskie spadkodawcy (w tym konkubenci), które mieszkały z nim do dnia jego śmierci, są uprawnione do korzystania z mieszkania i jego wyposażenia przez okres trzech miesięcy od dnia śmierci spadkodawcy.

Jeżeli natomiast mieszkanie nie stanowiło własności konkubenta i było przez niego jedynie wynajmowane masz prawo do wstąpienia w stosunek najmu na miejsce zmarłego partnera.

Konkubent zmarłego członka spółdzielni ma możliwość dochodzenia roszczenia o przyjęcie w poczet członków spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego zgodnie z art.15 ust.2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Pamiętaj! Będąc w konkubinacie nie dziedziczysz po swoim partnerze, dlatego warto pomyśleć o sporządzeniu testamentu.

Kwestie podatkowe

Osoby żyjące w konkubinacie nie mogą wspólnie składać zeznania rocznego, jednak za zobowiązania wobec fiskusa odpowiadają solidarnie – ordynacja podatkowa zgodnie z art. 111§3 przewiduje odpowiedzialność solidarną obu konkubentów za zaległości podatkowe każdego z nich. Jeżeli partnerzy mają wspólne dziecko, jedno z nich może wybrać sposób rozliczenia podatku wraz z dzieckiem – w świetle prawa bowiem samotnie wychowuje dziecko.

Pamiętaj! Zgodnie z ordynacją podatkową konkubent może odpowiadać za zaległości podatkowe swojego partnera.